Gpunkt.pl

Freestyle o kulturze

Przełamując stereotypy

leave a comment »

Na czarnym tle widać postać. To kobieta. Jej głowa, lekko przechylona, owinięta jest czarną chustą, której koniec zwisa na wysokość biodra. Osoba na zdjęciu ubrana została w czarną suknię. Dość specyficzny to ubiór, gdyż nagie piersi postaci zostały wyeksponowane poprzez, ciasno opinający talię, gorset. Fotografia utrzymana w ponurej kolorystyce, może wzbudzać w odbiorcy uczucie zniesmaczenia połączonego ze współczuciem.

Opisane wyżej zdjęcie to okładka najnowszego zbioru opowiadań Margaret Atwood. Ilustracja ta ewidentnie sugeruje, że podczas lektury czytelnik zetknie się z mrocznymi historiami, przepełnionymi przemocą z zabarwieniem pornograficznym, w których nie zabraknie również motywów sadomasochistycznych.Tytuł – „Moralny nieład”– powinien rozwiać wszelkie wątpliwości, dotyczące tematyki poszczególnych fabuł. Nastawiony na mocne wrażenia pochłaniacz opowieści szybko się jednak zawiedzie, bowiem autorka „Penelopiady” wykazała się przewrotnym poczuciem humoru i obdarowała nas kolekcją pogodnych miniatur.

Mikroopowieści zebrane w tomie łączą się w jedną narrację o charakterze wspomnieniowym, książka Atwood, ma bowiem cechy swoistej prozy biograficznej. Spoiwem tych krótkich form prozatorskich jest postać głównej bohaterki – Nell, która w jedenastu fragmentach wspomina swoje dzieciństwo, młodość i życie dorosłe. Jej perypetie poznajemy z dwóch perspektyw. Autorka „Kobiety do zjedzenia” bawi się figurą narratora, to oddając głos samej bohaterce, to go jej odbierając, po to, by poprowadzić opowieść w trzeciej osobie. Taki chwyt literacki nie jest już wprawdzie niczym nowym, ale pozwala spojrzeć na postaci z różnych stron, umożliwia zarówno poznanie zewnętrznego świata, opisywanego z dystansem trzecioosobowego opowiadacza, jak i pozwala zagłębić się w rzeczywistość wewnętrzną, kiedy Nell w pierwszej osobie mówi o swych życiowych przypadkach.

Reminiscencje z przeszłości głównej bohaterki są oczywiście tylko pretekstem do poruszenia nurtujących pisarkę tematów. Podstawowym problemem, który poddaje analizie Atwood jest uwikłanie człowieka w stereotypy kulturowe i społeczne. W opowiadaniu „Inne miejsce” Nell odwiedza myślami krainę swojego dzieciństwa. Przypomina sobie zabawę w łabędzie. Podczas tej gry dzieci chodzą w różnych kierunkach, śpiewając: Po zielonym stawie pływają łabędzie, kto pary nie złapie, ten niezdarą będzie. Niby niewinna zabawa, ale autorka „Opowieści podręcznej” chce nam pokazać, że już od dzieciństwa są na nas nakładane pewne role. Jeśli jesteś kimś żyjącym samotnie, to musi być z tobą coś nie tak, ludzie bowiem powinni łączyć się w pary i zakładać rodziny. Tak, bo to kolejny stereotyp, który prześwietla Atwood, a mianowicie szczęśliwa kochająca się rodzina, w której ojciec jeździ samochodem do pracy, a matka w fartuszku stoi przy garach, otoczona gromadką rozwrzeszczanych dzieci. Bohaterka nie chce pogodzić się z taką wizją, popada przez to w ciągły konflikt z rzeczywistością, poszukuje własnej tożsamości, starając się, by jej wybory nie kłóciły się z moralnymi zasadami. Pytanie o własne „ja” to kolejny leitmotiv przewijający się przez karty „Moralnego nieładu”.

Kanadyjska pisarka przygląda się również starości i śmierci. W „Chłopcach z Laboratorium” i w „Fiasku wyprawy na Labrador” Nell opowiada o swoich schorowanych rodzicach, którzy tracą kontakt z rzeczywistością. Ojciec bohaterki zamyka się we własnej przeszłości, tworząc sobie świat, w którym wszystko toczy się tak jak w jego ulubionym opowiadaniu. Matka natomiast zostaje odcięta od rzeczywistości w sposób fizyczny, tracąc słuch i pamięć. Atwood ukazuje w ten sposób, że jesteśmy istotami kruchymi i bezsilnymi wobec czasu, mówi, że ludzie są jedynie historiami, opowieściami, które przeminą albo nie – to już zależy od naszych bliskich, bo tylko człowiek tak naprawdę może pogrzebać lub wskrzesić drugiego człowieka.

Tekst: Magdalena Wołowicz

Moralny nieład
Margaret Atwood
Wydawnictwo Znak 2008

Advertisements

Written by martap

Maj 2, 2008 @ 11:22 am

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: